Borsa ve Faiz Haram mı? – 02.08.2012

0

Genç, orta yaşlı, öğrenci ya da tecrübeli çalışan… Hiç fark etmiyor. Herkesin para durumuyla ilgili sorusu var.

Her hafta bana, çok sayıda soru geliyor. Bugün bunlardan banka, kredi, borç, borsa, faiz ve enflasyonla ilgili olanları seçtim. Allah’a yakınlaştığımız kutsal Ramazan ayındayız. O nedenle okurlarımın sorularını; para durumlarına göre değerlendirmekle kalmadım, tanınmış ilahiyatçı Prof. Dr. Nihat Hatipoğlu’na da sordum: Borsa ve faiz haram mı? Enflasyon ortamında faiz normal mi? İşte sorular ve cevapları!

Soru: İslam dinine göre hisse senedi almak, yani borsaya girip şirkete ortak olmak, haram mı helal mi?

Cevap: Borsada kâr ya da zarar riski var. Bir de sizin borsada almış olduğunuz hisse senetlerinin reel bir değeri vardır. Ortada bir şirket var, sermayesi var. Burada dikkat edilmesi gereken nokta; üzerinde sermaye hareketi yaptığınız şirket, temel itibariyle İslam’a aykırı ve haram statüsüne giren bir iş yapıyorsa onun borsadaki hissesi de haramdır. Mesela diyelim ki içki üretiyorsa, siz o sermaye hareketi içinde olamazsınız. Ama diyelim ki kağıt üretiyorsa, toprak vs. alıyorsa bunlar içinde olmak, dinen haram değildir, bunlar ticarettir. Onu yapabilirsiniz sakıncalı değildir.

Soru: Enflasyon olan bir ortamda para devamlı değer kaybediyor. Bu ortamda faizin olması normal midir?

Cevap:
Normal değil. Faiz faizdir. Allah helali helal kılmıştır, haramı haram. Aradaki ölçüyü koymuştur. Kuran-ı Kerim ayetleri haram kılıyor. Hz. Peygamber de son haccında faizin her türlüsünü yasaklıyor. Bu nedenle enflasyon sonucu zarara uğrayabileceğini düşünen insan borçlanırken değer kaybetmeyecek bir metayı esas almak suretiyle borçlanabilir. Ama şu var, sadece yani enflasyon kadar faiz, faizdir. Kimse onu faiz statüsünden çıkaramaz. Mevduat enflasyon kadar oluyor, o da sonuç olarak faizdir.

Fakat Hz. Peygamberin (s. a. v. ) bir uygulaması vardır. Enflasyon kaybı kadar ödenen şey faiz statüsüne girmiyor diyenlerin dayanağı olan uygulamadır. Tabii ben o dayanağa çok olgun bakmıyorum. Bana göre faiz, faizdir. Adı değişse de faizdir. Hz. Peygamber (s. a. v. ) birisinden para alıyor, kullanıyor, zamanı gelince ödüyor. Akabinde birkaç kuruş da fazladan veriyor. “Bu, beni daraltmadığından dolayı… Erkenden gelip de paramı ver diyebilirdin. Paranı kullandım istifade ettim bu da gönlümden sana olan bir ektir” diyor. Buradan hareketle, acaba bu bir enflasyon kaybının engellenmesi miydi diye düşünülebilir. Fakat o zaman için enflasyondan bahsetmek mümkün değildi.

Soru: Faiz, İslam dinine göre haram. Peki, normal zamanlarda içki içip de Ramazan’da içki içmeyen bir kişinin, Ramazan ayında parasını da vadeli mevduattan çekmesi mi gerekir?

Cevap:
Ramazan’da veya sonrasında içki haramdır. Faiz de öyle. Ama İslam hukukunda genel bir kural vardır: Tümünü yapamıyorsan tümünü bırakma. Ne yapsan kârdır. Ramazan’da niyetlenmek bir tövbedir. “Ya rabbi ben içkimden memnun değilim Ramazan ayında sana yöneliyorum sen orucumu kabul et” demektir. Biz buna, “Sen tutamazsın, hayır içki içmişsin içki giren ağza Ramazan olmaz” demeye hakkımız yok. Bırakın içki içen bir kardeşimizi, kumar oynayan bir kardeşimizi ‘o Müslümandır bizim kardeşimizdir’ kimseye yok. Onun o günahı var benim başka günahım var. Hangimiz peygamber ahlakı ile ahlaklanmışız ki, çok uzağız bu işlerden. Bu nedenle merhametle muamele etmek lazım, onu dışlarken kendin günahın içindesin farkında değilsin. Yani başkasına başka türlü bakıyorsun kendi günahını küçük görüyorsun. Hayır. Makul olmak, merhametli olmak gerekir. Diyeceğiz ki, orada da haram, Ramazan’da da haram.

Not: Nihat Hatipoğlu ile “İslam ve Para” konulu sohbetin devamı Ramazan ayı boyunca sayfamızda olacak.

Bunlarda Benim Cevaplarım
Uzun Süre Tutacağın Hisseye Para
Yatır
Soru: Merhaba Özlem Hanım, 18 yaşında bir öğrenciyim. Para biriktirme, borsa gibi parayla ilgili olan şeylere zaafım var. Kendi çapımda dolar, euro ya da TL fark etmez, para biriktirme gibi huylarım var. Harçlıklarımı harcamam saklarım, gereksiz harcama yapmam. Bankada otomatik hesap açtırmak istiyorum, bilgi sahibi olmak için size başvurdum. Hangi banka ve/veya bankalar, daha fazla faiz getirir? İlginiz için teşekkür ederim. Okan

Cevap:
Okan merhaba. Alışkanlıkların harika ama unutma borsa oyun değil. Bir şirketin hisse senedini alırken ‘çok paran olsa o şirkete ortak olur muydun?’ diye düşün, öyle yatırım yap ve muhakkak elinde uzun süre tutacağın hisseye para yatır. Biliyorsun ben burada şirket ya da ürün önermiyorum. Sana tavsiyem bu işe biraz zaman ayırıp etrafındaki bankaları, aracı kurumları dolaşman. Oradaki müşteri hizmetleri yetkilileriyle teker teker görüş, ürünleri hakkında bilgiler al. Aklına en yatan, en iyi anlaştığın, sana hitap eden banka ya da aracı kurum ile de çalışmaya başla. Çünkü insanın bankacısı ile ilişkisi, doktoru ile olan gibi olmalı. Kendini en iyi hissettiğin yer, senin için en uygun olan yerdir.

Altın Mı, Döviz Mi Yoksa TL Mi?
Soru:
Bir yakınımın elinde 18 bin TL var. Kendisi biraz tutucu. Banka harici altına mı, dövize mi yatırım yapmalı? Yoksa TL’de mi kalmalı? Hasan

Cevap: Sevgili Hasan, tanıdığın kaç yaşında, evli mi, çocuğu, evi var mı? Çalışıyor mu? Bu parayı ne için biriktiriyor? Güvence için mi, düğün için mi, ev ya da araba almak için mi? Arkadaşının döviz ya da altın borcu var mı? Yani yatırım yaparken her kişinin beklentisine, tercihlerine uygun ürün bulmak mümkün. Yaş, sorumluluklar, endişeler, beklentiler, vade, tecrübe, ailenden gördüklerin, alışkanlıklar ve riske bakış, yatırımın biçimini etkiler. Bu nedenle arkadaşını çok daha iyi tanımak ve anlamak lazım. Ama kendini en iyi tanıyan, insanın kendisidir. Dolayısıyla bu görev, arkadaşının kendisine düşüyor. Bu konularda açıklayıcı bir e-posta bekliyorum. Sağlık, sevgi ve para ile kal.

Paylaş

Yorum Ekle